کالاهای جانشین و کالاهای مکمل!

[zahra.71]

 با سلام خدمت خوانندگان عزیزامروز می خواهیم در مورد کالاهای جانشین و کالاهای مکمل صحبت کنیم و تاثیر این گونه کالاها بر کشش قیمتی کالاهای دیگر .به طور کلی کالاها به سه صورت نسبت به همدیگر قرار می گیرند :1-     جانشین همدیگر هستند2-    مکمل همدیگر هستند3-     رابطه مستقیمی با هم ندارند کالاهای جانشین به کالاهای گفته می شوند که می توان آنها را به جای همدیگر مورد استفاده قرار داد . برای مثال می توان پرتقال و سیب را نام برد . چنانچه قیمت سیب افزایش پیدا کند و از طرفی قیمت پرتقال ثابت بماند مصرف کننده مایل است به جای سیب از پرتقال استفاده نماید . یا اگر سیب قیمتش افزایش پبدا کرد می توان از نارنگی استفاده نمود . در این گونه موارد که کالاها را می توان به جای همدیگر مصرف نمود کالای جانشین گویند . با این اوصاف هر چه جانشین های مناسب برای کالایی بیشتر باشد بالطبع کشش قیمتی آن کالا بالاتر خواهد بود و برعکس هر چه جانشین کمتری برای کالا موجود باشد آن کالا از کشش قیمتی پایین تری برخوردار خواهد بود . برای مثال بعدی می تواند انواع اتومبیل ها را ذکر کرد . چنانچه قیمت مارک خاصی از اتومبیل افزایش یابد می تواند از مارک دیگری که قیمت پایین تری دارد استفاده نمود . پس در واقع کالاهای جانشین باعث بوجود آمدن رقابت و کاهش قیمت در بازار می شوند .در مورد دوم کالایی هستند که نمی توان آنها را جدا از هم استفاده نمود . بلکه همواره آنها را باید با هم استفاده نمود . برای مثال لاستیک و اتومبیل .چنانچه تقاضا برای اتومبیل افزایش یابد در پی آن تقاضا برای لاستیک نیز افزایش خواهد یافت . در اقتصاد تولید کنندگان از کالاهای مکمل برای افزایش سود استفاده می کنند . برای مثال با پایین آوردن قیمت کالایی تقاضای را برای آن کالا افزایش می دهند . از آنجا که مصرف کننده آن کالا را نمی تواند به تنهایی استفاده نماید مجبور است کالای مکمل آنرا نیز تهیه نماید ولو با قیمت بالاتر که از این قیمت بالاتر ، افت قیمت کالای اول جبران شده و تولید کننده می تواند فروش بیشتری داشته باشد . البته در عمل تولید کنندگان به نحوی عمل می کنند که که مصرف کننده هیچگاه متوجه این موضوع نشده و بیشتر جنبه پایین آمدن قیمت کالا را در نظر می گیرند بدون در نظر گرفتن اینکه کالای مکمل آن قیمتش بالاتر رفته است . برای مثال در اتومبیل و بنزین کالای مکمل هستند . به نحوی که اتومبیل بدون بنزین بلا استفاده خواهد ماند . چنانچه بازار خودرو به حالت تعادل درآمده باشد تولید کننده برای افزایش فروش خود ناچار است قیمت خودرو را کاهش دهد . چنانچه تولیبد کننده خودرو خود عرضه کننده بنزین نیز باشد می تواند بعد از اینکه فروش خودرو افزایش یافت قیمت بنزین را را نیز افزایش دهد که در اینصورت افزایش قیمت بنزین خسارت ناشی از کاهش قیمت اتومبیل را کاهش خواهد داد . یا در مثال بعدی اغلب شرکتها قیمت اولیه کالاهای خود را کاهش می دهند تا فروش بالا رود . ولی برای خدمات پس از فروش هزینه بیشتری مطالبه می کنند . از این ترفند می توان در بازاریابی استفاده نمود . چرا که خریدار بیشتر به قیمت کنونی کالا توجه دارد تا هزینه هایی قرار است بعدا بپردازد . در این مورد کالا اصلی و خدمات پس از فروش و یا هزینه نگهداری کالای مکمل همدیگر محسوب می شوند .  در مورد سوم کالاهای هیچ رابطه ای مستقیمی با هم ندارند . یعنی نه جانشین همدیگر هستند و نه مکمل همدیگر . البته به عقیده من در اقتصاد هیچگاه کالاهایی وجود ندارند که هیچ رابطه ایی با هم نداشته باشند . بلکه همواره کالاها به نحوی با هم رابطه دارند .برای مثال چنانچه قیمت بنزین افزایش یابد در پی آن قیمت خدمات حمل و نقل نیز افزایش خواهد یافت ، در پی افزایش خدمات حمل و نقل قیمت کالاهای جابه جا شده نیز افزایش می یابد و ...پس در واقع اقتصاد یک سیستم پیوسته است که کاهش یا افزایش در قیمت کالایی در قیمت تمامی کالاهای اثر می گذارد ولو این تاثیر نامحسوس باشد .  

 

[zahra.71]

کالای پست

درعلم اقتصاد کالای پَست به کالایی می‌گویند که با افزایش درآمدها تقاضا برای آن کاهش می‌یابد. علت کاهش تقاضا این است که مصرف کنندگان با افزایش درآمدشان به جای مصرف آن کالا روی به مصرف کالاهایی می‌آورند که کیفیت بالاتری داشته باشند. به عنوان مثالی رایج از کالای پست می‌توان به نان اشاره کرد که مصرف‌کنندگان با افزایش میزان درآمدشان ترجیح می‌دهند به استفاده از کالاهای گران‌تری مانند گوشت یا کالاهای رفاهی روی بیاورند. همچنین ممکن است مصرف‌کنندگان با افزایش درآمدشان مارگارین را باکره جایگزین کنند (هرچند امروزه با افزایش دانش سلامت این موضوع کمتر دیده می‌شود). یک نمونهٔ دیگر از کالای پست، می‌تواند حمل و نقل عمومی باشد که مصرف‌کنندگان در صورتی که بتوانند هزینهٔ خودروی شخصی را بپردازند ترجیح می‌دهند از آن استفاده کنند.منحنی تقاضای کالاهای پست دارای شیب منفی است. یک راه تشخیص کالاهای پست ازکالای عادی بررسی کشش کمانی تقاضا است که در مورد کالاهای عادی همواره مثبت است زیرا تقاضا و درآمد یا هر دو افزایش می‌یابند یا کاهش؛ اما در کالاهای پست کشش کمانی تقاضا همواره منفی است زیرا تقاضا و درآمد همواره رابطهٔ معکوس دارند.کالای گیفن گونهٔ خاصی از کالای پست است.

 

[zahra.71]

کالای گیفن


در اقتصاد و تئوری مصرف‌کننده، کالای گیفن کالایی است که اگر قیمت آن افزایش یابد مردم از آن بیشتر مصرف می‌کنند که قانون تقاضا را نقض می‌کند.در شرایط عادی، اگر قیمت یک کالا بالا رود، اثر جایگزینی باعث می‌شود که مصرف کنندگان از آن کالا به مقدار کمتری خرید کنند و بیشتر از محصولات جایگزین استفاده کنند.در وضعیت کالای گیفن اثر درآمدی غالب شده و مردم را منجر به خرید بیشتر از کالا می‌کند حتی در حالی که قیمت آن کالا افزایش یافته‌است.
مدارک و شواهد برای وجود کالاهای گیفن محدود است، اما مدلهای ریاضی اقتصاد خرد توضیح می‌دهد که چگونه چنین چیزی می‌تواند وجود داشته باشد.محصولات گیفن پس از اقتصاددان اسکاتلندی به نام رابرت گیفن مشخص شدند، که او به عنوان نویسنده این ایده توسط آلفرد مارشال در کتاب اصول علم اقتصاد نسبت داده شده. گیفن ابتدا مشاهدات متناقضی از عادت‌های خرید از دوران ویکتوریای فقیر را پیشنهاد کرد.
برای بسیاری از کالاها، کشش قیمتی تقاضا منفی است(باید توجه کرد که، اگر چه تقاضا برای آنها منفی است، اما کشش قیمتی تقاضا غالبا به عنوان اعداد مثبت گزارش شده است؛ (دیدن تعریف ریاضی برای اطلاعات بیشتر).به عبارت دیگر، قیمت و میزان تقاضا در جهت مخالف هم کشش دارند اگر قیمت بالا رود، سپس مقدار تقاضا پایین می‌آید، یا بالعکس.اما محصولات گیفن مستثنا از آنچه گفته شد هستند.کشش قیمتی تقاضا برای آنها مثبت است.وقتی قیمت بالا میرود، مقدار تقاضا نیز بالا می‌رود، و بالعکس.به منظور واقعی کالای گیفن، قیمت باید تنها چیزی باشد که با یک تغییر در مقدار تقاضا تغییر کند، و یک کالای گیفن نباید با محصولات خریداری شده برای مصرف آشکار اشتباه گرفته شود.
نمونه‌های کلاسیک اراﺋه شده توسط مارشال در مورد غذاهای با کیفیت پایین (کالای پست) است، که تقاضا برای آنها با توجه به کمیابی یا به دلیل«فقر» کاهش می‌یابد که باعث می‌شود خریداران قادر به تهیهٔ مواد غذایی لوکس نباشند همانطور که با افزایش قیمت کالاهای عمدهٔ ارزان، آنها دیگر نمی‌توانند رژیم غذایی خود را با غذاهای بهتر کامل کنند، و باید بیشتر از غذای اصلی مصرف کنند.
همانگونه که آقای گیفن اشاره کرده‌است، افزایش قیمت نان باعث می‌شود تا کمبود زیاد در مخارج خانواده‌های کارگری و فقیر بسیار بالا رود، زیاد شدن مطلوبیت نهایی پول آنها، آنها را مجبور به محدود کردن مصرف گوشت و غذاهای گران تر آردی می‌کند و نان یکی از ارزان ترین غذاهاست که آنها می‌توانند به راحتی تهیه کنند و بیشتر آن را مصرف کنند.
کالاهای گیفن همچنین به کالاهای تجربی یا کالاهای اعتباری مربوط می‌شوند که افزایش در تقاضا با قیمت را نشان می‌دهند

 

[zahra.71]

کالای عادی

در علم اقتصاد کالای عادی کالای است که با کاهش درآمدها، تقاضا برای آن کم می‌شود. طبیعی است که با تغییر درآمدها الگوی مصرف نیز تغییر کند و با افزیش درآمدها میزان مصرف بیشتر کالاها افزایش یابد. به چنین کالاهایی کالای عادی گفته می‌شود. برای یک کالای عادی اگر میزان درآمدها به اندازهٔ درصد معینی افزایش یابد، میزان مصرف آن کالای عادی نیز افزایش می‌یابد، اما میزان درصد افزایش مصرف، از درصد افزایش درآمد پایین‌تر خواهد بود، به عبارت دیگرکشش کمانی تقاضا مثبت اما کمتر از ۱ است. اگر درصد افزایش تقاضا برای کالا بیشتر از درصد افزایش درآمد باشد، آنگاه به آن کالا یک کالای ممتاز گفته می‌شود.
اگر با افزایش درآمد میزان تقاضا برای کالایی کاهش یابد، به آن کالا یک کالای پست می‌گویند. یک کالا می‌تواند بسته به میزان درآمدها عادی یا پست باشد.منحنی تقاضا برای یک کالای عادی دارای شیب مثبت است. اگر کالایی در سطح پایین درآمدها کالای عادی و در درآمدهای بالاتر کالای پست محسوب شود، منحنی تقضای آن به صورت یک کمان درخواهد آمد.