[مقالات معماری منظر] بام سبز و طراحی آن

Relampago

عضو جدید
کاربر ممتاز
مقدمه:
از آن جا که احداث بام سبز در برنامه ریزی شهری بیشتر شهرهای پیشرفته جهان به صورت یک دستورالعمل اجرایی در ساختمان سازیدرآمده است، لزوم استفاده از انرژی های پاک وتوجه به محیط زیست و ساکنان آن در گستره زمانی نامحدو د ضروری به نظر می رسد. امروزدر آلمان بطور تخمینی 10 % از خانه ها دارای بام سبزند. درشهر توکیو برنامه توکیو 2000 در آوریل 2001 وارد عمل شد ، در این برنامه فضای قابل استفاده ساختمان های جدید با متراژ بیش از 1000 متر مربع باید دارای 20 % فضای سبز باشند. بام سبز در برنامه ریزی شهری شمال آمریکا در جاهایی مثل شیکاگو، پرتلند ، اورگن و تورنتو کانادا موثر بوده و در نظر گرفته می شود. در شیکاگوجایی که 20000 فوت مربع بام سبزدر بالای شهرداری آن قرارگرفته قانون ذخیره سازی انرژی شیکاگو در سال 2002 تصویب شد و مقرر گردید ساختمان سازی جدید باید دارای بام سبز یا بام انعکاسی باشد. درونکوور افزایش جمعیت افزایش ناپایداری در دو زمینه مصرف انرژی و فاضلاب است و متخصصین تشخیص داده اند که تکنولوژی بام سبز به حل این دو موضوع کمک خواهد نمود.
باتوجه به اثرات زیست محیطی وتنوع گونه های جاندار بام سبز موجب تاثیرات مثبت نسبت به محیط می شود. کاهش آلودگی ناشی از فاضلاب واقزایش میزان اکسیژن لازم برای انسان از دیگر اثرات مثبت بام سبز محسوب می شود. ازآن جا که پیشینیان در طول زمان از ویژگیهای این نوع بام بهره جسته اند، استفاده از آن در محیط شهری ضمن جذب سر وصدا وخنک سازی باکاهش مصرف انرژی همراه است. ساکنین بام سبز با تولید مواد غذایی گیاهی با نثبیت خاک یک سیستم پایدار را ایجادمی کند. جستجو وسرمایه گذاری در تکنولوژی بام سبزمهمترین روشی است که به شهر های ما اجازه رشد و توسعه با اطمینان از حفاظت و ادامه حیات بشر و محیط می دهد. به نظر می رسد که زمان آن رسیده است که ایران نیز در مقیاس کلان شهرهایی چون تهران بایستی در این راستا گامی بردارد.

پیشینه بام باغ:
بام سبز هزاران سال پیش در باغ های معلق بابل گزارش شده و پس از آن صدها سال پیش بویژه در اروپا ی غربی بکار می رفته ، اما هنوزنحوه تشکیل آن دراقلیم های محلی به خوبی شناخته شده نیست.

تعریف بام باغ:
بام باغ که بام سبز، بام گیاهی وبام زیستی نیزنامیده می شود، یک سیستم سبک وزن مهندسی سازاست که رشد گیاه را در بام میسر ساخته ودرعین حال ازبام محفاظت می کند.
درحالیکه بام باغ تکیه بر گلدان های سنگین و باغبان دارد، سیستم های باغ سبز مجموعه وسیعی از زندگی گیاهی می باشند. بام سبز نه تنها سطحی است که با رنگ سبز پوشیده شده بلکه یک سطح زنده ازگیاهان رویشی در لایه خاک در بالای بام است. یک لایه خاک کم عمق یا ضخیم همراه باپوشش لایة زیرتر خاک که در بخش مواد به آن اشاره خواهد شد درپوستة بام پخش شده اند .گاه این پوشش همراه با محافظ ریشه ای واغلب با یک لایه زهکشی درزیرآن همراه است و گونه های گیاهان مقاوم در برابر خشکی درآن رشد می یابند.
معمولا سدوم ( گل ناز ) در پوشش گیاهی بام های گسترده انتخاب می گردد. این مسئله موجب شکل دهی حصیر پوشش جالبی از گلها می شود که چشم انداز آن با فصل ها تغییر می یابد . پوشش گیاهی سقف به هیچ وجه پوسته ضد آب آنرا نابود نمی سازد. در واقع این پوشش از صدمات اشعة ماورای بنفش که دائما روی آن می تابد محافظت می کند.
وقتی که دربارة بام سبز صحبت می شود تمایزی بین بام های سبز گسترده و متمرکز وجود دارد یک بام گسترده یک لایة نازک خاک و گیاهان مقاوم خشکی را دارد و اغلب نیاز به کمی نگهداری است و حتی هیچ نوع نگهداری لازم ندارد . تنها محدودیت آن،انتخاب گیاهان است یک بام سبز متمرکز لایة خاک ضخیم تری دارد و شبیه باغ معمولی است با درختان و بوته ها و البته نیاز به نگهداری نظیر یک باغ دارد و فقط باید روی سقف هایی بنا شوند که بتواند بار سنگین را تحمل کنند .
استفاده از پوشش گیاهی روی بام یک اختراع جدید نیست. بام های چمنی یک تکنیک ساختمان سازی متعارف و سنتی در بسیاری از نقاط ا ست. هر چند در دهة اخیر روش های جدیدی به دلیل نیازمندی هایی که امروزه در شهرها داریم توسعه یافته است . تفاوت بین یک بام سبز جدید و یک بام سبز چمنی سنتی قابل توجه است و این مربوط به تفاوت اهداف و مواد بکار رفته و در دسترس می شود . هدف اصلی در گذشته استفاده از چمن به منظور عایق بندی و حذف لایه آب بندی بود که اغلب با پوست درختان غان صورت می گرفت . امروزه اساسا هدف محیطی – اقتصادی و دررابطه با بهبود مدیریت اصلاح فاضلاب سطحی ؛ سلامتی و زیبایی شناسی است .

بام سبز دارای فواید اختصاصی وعمومی بسیار است از آن جمله:

فواید اختصاصی شامل :

1 – فواید اقتصادی: کاهش هزینه های گرمایش و سرمایش و افزایش ارزش دارایی در کانادا یک خانه یک طبقه ای با بام علفی و پوشش خاک 9/3 اینچ مورد مطالعه قرار گرفت و نشان داده شد که بام سبز موجب کاهش 25 % انرژی سرمایش در تابستان شده است .

- حفاظت از پوسته بام: بام سبز می تواند طول عمر پوسته بام رااز طریق حفاظت در مقابل اشعه فوق بنفش ودر پی آن انبساط وانقباض ناشی از نوسانات حرارتی افزایش دهد. بیشتربام ها هر 15 تا 20 سال باید جایگزین شوند بعضی بام های سبز درآلمان تا 40 سال بدون نیاز به هیچ تعویضی عمر کرده اند.

- عایق صوتی : بام پوشیده با خاک وگیاهان می تواند عایق صوتی باشد.
- فضاهای مطبوع و تفریحی: بام سبز فضاهای طبیعی و زیبایی برای تفریح فراهم می سلزد.
- تولید غذا: یک بام سبز با طراحی خوب می تواند دارای گیاهان وسبزیجات رایج درباغ سنتی باشد . یک هتل درونکوور کانادا سبزیجات خود را روی بام سبزپرورش داده وبا این روش درهزینه غذای آشپز خانه خود 30000 دلار در سال صرفه جویی کرده است .

فواید عمومی شامل :
1 – کاهش اثرات جزایر گرمایی شهرها: اصطلاح اثر جزیره گرمایی به اختلاف حرارت بین شهر و حومه آن اتلاق می شود. این اختلاف حتی می تواند تا 10 درجه بین شهر و حومه آن باشد. بام سبز با اثر جزیره گرمایی با افزایش پوشش گیاهی که به چشم انداز شهر اضافه شده مقابله می کند. گیاهان محیط اطراف خود رااز طریق چرخه طبیعی تبخیر - تعرق خنک می سازند.

مراکز شهری
2- حفاظت از فاضلاب: فاضلاب مسئله جدی آلودگی آب است . بام سبز75 % از بارش یک اینچی باران را دریافت می کند . بام سبز بار بیش از حد سیستم های مجاری فاضلاب راآرام می سازد . یک کانال از از پشت بام به مجاری فاضلاب موجب جاری شدن فاضلاب روی پیاده رو می شودکه در بالای خود ذرات خطرناک را حمل می کند . در طی بارش شدید بیشتر شهرها مجازی فاضلاب خود را با مجاری فاضلاب خانگی وصل می کنند و به این ترتیب بار فاضلاب بیشتر می شودکه این عمل موجب افزایش فشار برتاسیسات گندزدایی خواهد بود می شود. عدم ترمیم مجاری فاضلاب آبراه های شهررا بی اثر خواهد کرد .

3 – اصلاح کیفیت آب بام سبز با جذب دی اکسید کربن و تولید اکسیژن موجب تصفیه هوا می شود . فقط 1/5 متر مربع علف سبز نبریده ( زنده ) اکسیژن کافی سالانه یک شخص را فراهم می سازد. یک متر مربع ( 10.76 فوت مربع) از بام سبز علفی می تواند 2/0 کیلوگرم از ذرات معلق هوا را در سال حذف نماید.
4 - ذخیره انرژی: نقش ابزاری دیگر بام سبز توانایی کاهش حرارت اطراف شهرها است دمای کم در ماه های تابستان موجب کاهش تقاضای الکتریسیته می شود. در طی ماه های زمستان بام سبز می تواندعایق مهمی باشد وکاهش تقاضای انرژی گرمایی را فراهم نماید .

انواع بام سبز
بام های باپوشش گیاهی که اکنون دراروپا بطورگسترده برای ذخیره انرژی وکاهش اثرجزایر گرمایی نواحی شهری و بهبود محیط شهری بکار می رود، به طور کلی به سه نوع تقسیم می شود:

1 – بام سبز گسترده: نیاز به 1 تا 5 اینچ ( کمتر از 15 سانتیمتر) عمق خاک و اساسا گیاهان با ریشه های کم عمق دارد و نوعا شبیه چمنزار است این نوع بام باری در حدود 80 تا15 فوت مربع / پوند به بام اضافه می کند. این نوع بام نوعا نیاز به اصلاح ساختارندارد. هزینه بام سبز گسترده درحدود12 دلار برای هرفوت مربع درآمریکااست واین هزینه شامل کلیه مصالح لازم ازعایق بندی رطوبتی بام تا انواع گیاهان لازم خواهد بود .

2 – بام سبز متمرکز: این بام حداقل به 1 فوت عمق خاک نیاز دارد و در واقع ضامن ایجاد یک باغ است که این باغ شامل درختان بوته ها و سایرمناظر تزئینی است . این بام باری حدود پوند 150 – 80را به بام اضافه می کند ونیازبه نگهداری زیاد دارد. به جهت ایمنی ناشی از بار اضافی، ساختمان نیاز به ظرفیت باربری بیشتری دارد .

3 – بام سبز هیبرید ( ترکیبی ) : ترکیبی ازدو بام گسترده و متمرکزاست. دارای فواید دو نوع بام ذکرشده می باشد، اما دارای ظرفیت باربیشتری است. درعین حال سبز شدن درداخل پانلهای گسترده سبک وزنی صورت می گیرد .



طراحی بام سبز:
به محض آنکه به انگیزه هاواهداف می اندیشید، اولین چیزی که به آن نیازمندید توجه به شرایط فیزیکی ساختمان وسایت هنگام احداث بام سبز خواهد بود. اینکه تا چه اندازه پروژه یک ساختمان کاملا جدید و یا مناسب سازی ساختمانی قدیمی جهت احداث باشد. جندین وضعیت برای مشتری در نظر گرفته می شود .

مشخصات فیزیکی بام که بایددر هنگام طراحی بدان نوجه شود :
شیب: شیب 30- 1 درجه برای جلو گیری از فرسایش و رانش خاک مناسب است است وموجب تثبیت خاک خواهد شد. طول بام از پشته تا لبه بام بر روی ( درصد رطوبت خاک ) اثر دارد.آب حاصل دراثر نیروی موئینگی در داخل خاک می ایستداما فقط تا فاصله کوتاهی از خاک رطوبت باقی می ماند . شرایط خشک تر ی در سمت بالای بام وجود دارد.
جهت : جبهه شمالی و جنوبی بام شرایط نور و گرمایی متفاوتی دارند . همچنین اگر بخشی از بام در سایه درختان یا ساختمان های دیگر باشد ، پوشش گیاهی به شکل متفاوتی رشد خواهد کرد . همچنین مکانهایی در بام هست که آب بیشتری مثلا از ساختمان های مجاور دریافت می کند . یا بعضی مکان ها مثلا زیر طره ساختمان مجاور ممکن است آبی دریافت نکنند. در هریک از موارد استفاده از سنگریزه به جای پوشش گیاهی خشک شده زیباتر به نظر می آید، مگر آنکه قصد داشته باشید که با آبیاری آن قسمت را سبز نگهدارید .
باد : بام سبز نسبت به بام های ساخته شده با مواد دیگر در معرض خطر کمتری نسبت به توفان است . تجارب نشان داده که بعد از یک توفان سخت در سوئد بام سبز تازه احداث خسارت کمتری نسبت به سایر بام ها داشته است . در جاهایی که باد زیادی می وزد نیاز به استفاده از شبکه های محافظی است که خوب به بام پیچ شده باشند . پیچ همراه با واشر پلاستیکی غیر از صدمه به لایه آب بندی در داخل خاک مدت زیادی دوام نخواهد داشت .

وزن : قبل از نصب بام سبز باید در مورد میزان بار اضافی که سازه می تواند تحمل کند اطلاع یابید . یک لایه نازک بام سبز وزنی معادل 50کیلوگرم بر مترمربع در زمانی که اشباع از آب باشد دارد ، نمونه های سبکتری نیز موجود است که با استفاده از پشم سنگ است ،یک لایه با آن به جای لایه خاک ، وزنی معادل 35 کیلوگرم بر متر مربع را میتواند تحمل کند . در مقایسه بااین ها ، موزائیک دارای وزنی حدود 37-33 کیلوگرم است . اگر در ناحیه برف پیش بینی میشود وزن برف را نیز باید به آن اضافه کرد .

مصالح:
1 - مواد ضد آب – اگر آب روی سقف بام بماند به ساختمان صدمه نمی زند . لایه ساخته شده از مواد ضد آب تا قبل از آنکه از نظر فیزیکی تخریب شوند می تواند محافظ ساختمان باشد .خاک و پوشش گیاهی از پوسته بام درمقابل تاثیرات اشعه فوق بنفش محافظت می کند . البته پوسته بام باید در وضعیت خوبی قبل از نصب بام سبز باشد.استفاده از یک لایه پوشش قیری از نشت آب جلو گیری خواهد نمود .

2 - تثبیت کننده های ریشه : کشورهای مختلف شیوه هاو قواعد مختلفی برای ساختن بام سبز دارند و بعضی از کشورها هم قاعده ای ندارند . درآلمان یک لایه تثبیت کننده زیر بام کار گذاشته می شود.به این دلیل که ریشه نتواند به لایه آب بندی صدمه زند . تثبیت کننده ریشه به لایه زهکشی نیز کمک میکند . این لایه ممکن است دارای منشا شیمیایی باشد و برای گیاهان مسموم کننده بوده یا از یک لایه نازک مس ساخته شده باشد یا از لاستیکی مصنوعی که درز نداشته باشد .
اگر انگیزه شما از داشتن بام سبزملاحظات اکولوژیکی و معماری پایدار است حتما با پیمانکار مربوطه مشاوره کنید. در سوئد 5 – 2 cm خاک در پوشش گیاهی بامهای گسترده که فقط سدوم و خزه در آن رشد می کنند مناسب تشخیص داده شده و دیگر به تثبیت کننده ریشه نیازی نیست .
از آنجا که سدوم ریشه ضعیفی دارد و خزه ریشه ندارد. اگر لایه ضخیم تر باشد آب بیشتری را در خود نگه می دارد که به رشد علف هرز کمک می کند . تجربه سوئد استفاده از حصیر لاستیکی برای حفاظت از لایه های قیری بام هنگام نصب بام با لایه ضخیم خاک است و از رشد علف هرز جلوگیری می کند.

4 - مواد زهکشی : دلیل اصلی استفاده از لایه زهکشی در زیر لایة خاک جلوگیری از فرسایش است دلیل دوم در رابطه با بام های هموار ، شکل دهی گودال است . پوشش گیاهی سدوم با شرایط خشک سازگارند و در آب شناور خواهند شد و صدمه خواهند دید. . عملکرد دیگر مواد زهکشی ، ذخیره مقداری آب است . این اثر زمانی خیلی مهم می شود که خشک بودن بام باتوجه به اقلیم و شیب بام را هم در نظر داشته باشیم . مطلقا لازم نیست عمل زهکشی با یک لایه مجزا انجام پذیرد . استفاده از یک لایه خاک که به اندازه کافی زهکشی شده باشد تا آب اضافی بتواند از طریق آن بطور موثری زهکشی شود معمول است . این نوع بام سبز، بام سبز یک لایه ای خوانده می شود .مواد زهکشی که در بام سبز بکار می رود شامل مواد طبیعی ، مواد بازیافتی و حصیر های زهکشی مصنوعی می باشد. ساده ترین مواد طبیعی زهکشی ریگ – سنگریزه هستند که منشا طبیعی دارند و خوب کار می کنند. ارزان بودن و در صورت استفاده از مواد و مصالح بومی با هماهنگی با زمین سایت هم موجب فایده اقتصادی و هم با بازگرداندن مسکن بی مهرگانی که پیش از این ساکن آنجا بوده اند در تنوع زیستی مداخله می کند . ازمواد مناسب زهکشی دیگر، در بام سبز می توان به خرده های آجر گدازه های آتشفشانی (لاوا ) و ماده مصنوعی (لکا ) LAVA & LECA اشارهنمود. گدازه های آتشفشانی منشا طبیعی دارند اما لکا و آجر مصنوعی می باشند. و در این روش بعنوان مواد بازیافتی مورد استفاده قرار می گیرند. این مواد با آنکه منشا مختلفی دارند شباهتهای زیادی نیز دارند . آنها متخلخل و توانایی نگهداری آب و مواد مغذی را بیشتر از سنگریزه ها دارند . موادی که بتوانند میزان بیشتری مواد مغذی را نگهدارندکمترین تراوشات منجر به آلودگی را به آبراه ها ی بام سبز دارند. مواد زهکشی متخلخل به نسبت کم وزن ترند و برای بی مهرگان مکان خوبی محسوب می شوند .
تجارب لندن نشان می دهد که حصیر سدوم روی لایه ای از آجر خرد شده ، تنوع زیستی بی مهرگان آن ( حشرات و عنکبوتیان ) در مقایسه با پوشش حصیری پشم سنگ بیشتر است .

پشم سنگ : این ماده از سنگ های معدنی ساخته می شود و اغلب جهت عایق بندی بکار می رود. و یا واسطه رویشی جهت علف تازه است . ریشه های پوشش گیاهی بام می تواند در آن نفوذ کند و اصطکاک بین پشم سنگ و لایه قیری بام موجب می شود که در جا در محل نصب گردد. پشم سنگ می تواند میزان زیادی آب را در خود نگهدارد و در دوره زمانی طولانی تری برای گیاه آزاد سازد . اما هر آب اضافی دیگری زهکشی خواهد شد. بعنوان راه حلی در رابطه با وزن ، سبک وزنی پشم سنگ می تواند آنرا جانشین لایه خاک کند .و گیاهان مستقیما روی آن رشد خواهند کرد و سنگریزه در بالای آن جهت جلوگیری از کنده شدن و ور آمدن حصیر پاشیده می شود. این راه حل در دراز مدت مدت مواد مغذی ر ا برای گیاه نگهداری نمی کند لذا گیاهان باید کود داده شوند. به دلایل محیطی و با توجه به مصرف انرژی لازم است که سنگ تبدیل به پشم سنگ شود .

مواد فوم : این مواد می تواند از بازیافت صندلی ماشین و مشابه آن ساخته شود . این مواد آب را زهکشی می کند اما میزان زیادی آب و مواد مغذی را نمی تواند نگهداری کند .
ورقه پلاستیکی با فنجان ( گودال ریز ): انواع و اقسام ورقه های زهکشی برای بام سبز و جود دارد بعضی ها برای بام سبز گسترده که فقط چند سانتیمتر ضخامت دارند و بعضی ها برای بام سبز متمرکز که دارای لایه ضخیم خاک می باشند. ایده این که آب در این فنجان ها پس از سرریز شدن در سطح بام پخش می گردد ( با پشم سنگ مقایسه شود که در جایی که جاذبه آب را به پایین ترین لبه های بام می کشاند و تاج بام خشکتر خواهد بود . ) به محض آنکه فنجان های پلاستیکی پر شوندهر آب اضافی دیگری از طریق سوراخهایی زهکشی می شود . این مواد زهکشی حتی از نظر اجرایی نیز طراحی شده و از نظر جابجایی و نصب بسیار ساده اند. در رابطه با مضرات آن می توان گفت که آنها خیلی خشکند مواد متخلخل آهسته تر خشک خواهند شد. گیاهان را گرم کرده و شانس تنظیم مصرف آب متناسب با دسترسی به آب کمتر است و راه حل گرانتری هستند بویژه اگر مصرف انرژی تولیدی آن نیز محاسبه گردد. از مضرات دیگر آن که پلاستیک از منابع تجدید ناپذیر است . علاوه بر خصوصیات مشخص مواد زهکشی ، قیمت ، دسترسی ، وزن ، هزینه نصب و غیره پس از انتخاب می تواند متفاوت باشد.

5 - لایه جلوگیری از فرسایش و لایه صافی : بالای لایه زهکشی یک لایه ***** به شکل روکش الیاف به منظور تثبیت عملکرد زهکشی نصب میشود وقتی حصیر سدوم آماده می خرید این لایه ***** موجود میباشد و بوسیله شبکه نایلونی سه بعدی به کنترل فرسایش خاک کمک میکند و لایه زیر را در محل نگه میدارد . استفاده از لایه جلوگیری از فرسایش به جهت شیب بام بستگی دارد . در مورد بام های صاف ممکن است این لایه کنده شود . ( ول شود )

6 - مواد مقاوم در برابر آتش: از هر خاکی نمی توان به عنوان پوشش بام استفاده کرد . خاک شامل زغال سنگ ( تورب ) یا دارای موجودات ارگانیکی ( میکروبی ) قابلیت انقباض را کاهش می دهند و از نظر آتش سوزی هم خطرناکند .

7 - گونه های گیاهی و تثبیت : لازم است که گیاهان مناسب هراقلیمی انتخاب شود ، خواه شرایط آن بصورت دوره ای خیلی خشک ، خیلی گرم، خیلی سرد یاخیلی متغیر باشد . مهمترین مسئله در بام گسترده دامنه مقاومتی پوشش گیاهی آن است . چرا که شرایط خشک در بیشتر اقلیم ها حاکم بر این نوع بام ها است . گیاهان شاداب گیاهانی هستند که در بافت های خود به مدت طولانی آب را ذخیره می کنند از جمله این گیاهان سدوم و تعداد کمی از گیاهان خانواده کراکسولاسیا می باشند. تعداد کمی از گونه های سدوم مناسب برای بام سبز وجود داردکه دارای رنگ های مختلف و الگوهای رشد متفاوتند. در ترکیب با خزه رایج ترین جمعیت گیاهی بکار رفته در بام های گسترده می باشند.در نقاطی از جهان که سدوم به طور طبیعی وجود ندارد توسعه بازا ر بام سبز به مبارزه ای بین گونه های مقاوم متناسب با اقلیم محلی و رستنی های بومی بدل شده است .
تکنولوژی بام سبز بخش مهمی از جامعه پایدار است تولید گونه های خارجی که همان نقش راز نظرزیستی برای زندگی وحشی بومی بعنوان یک گیاه بومی بازی کند مجاز نیست .

کاشت گونه های گیاهی با دو روش اجرا میگردد:

1 – استفاده از حصیرهای از پیش آماده
2 – احداث بام سبز بوسیله کاشت جوانه و نشا

جزییات بام سبز:
بام سبزجهت استفاده دردرازمدت پیش بینی می شود، در واقع بام سبزدارای دو برابر طول عمر در مقایسه با بامهای متعارف و مرسوم است. در رابطه با جزییات بام سبز، همانطور که درتصاویر زیر نشان داده شده است: یک لایه لاستیکی یا پلاستیکی روی بام سنتی پهن می شود در زیر و روی این لایه لاستیکی مواد عایق بندی نظیر پرلیت وجود داردو دربالای لایه عایق بندی یک لایه زهکشی اضافه می گردد. بسته به شیب بام نهایتا یک لایه نازک خاک مخلوط اضافه می شود و روی آن پوشش گیاهی مقاوم در برابر خشکی می کارند.

در این تصاویر جزییات بام سبز از پایین به بالا به ترتیب عبارت است از:
1– دیواره رطوبتی: (محافظ رطوبتی ) : کف بایک بتونه قیری پوشیده شده وسپس 4 میلیمتر پلی استیرین بصورت نمد با مشعل هوای داغ در محل نصب می شود .
2 – عایق بندی: ایزولاسیون پلی استیرین تزریقی که با ازمون ضخامت آن تعیین می شود پهن می گردد.
3 – پوسته بام : یک لایه پوشش ضد آب که با هوای داغ به لبه های بام خوب جوش خورده ، به پیرامون بام بسته می شود . این محصول لاستیکی دربازار موجوداست که دارای حافظه برگشت پذیری است واغلب به فرم اصلی خود برمی گردد و موجب صدمات بعدی خواهد بود. یک ماده پولیمری ازمحصولات شرکت موجود است که با پشم شیشه پوشیده شده وفرایند غلطک زنی را خوب تحمل می کند و فاقد حافظه برگشت پذیری است و حرکت ساختاری بدون هیچ نوع صدمه ای به بام را دارد .
4 – محافظ زهکشی : 50 – 35 میلیمتر پلی اتیلین ( مواد بازیافتی در دسترس ) همراه با پشم شیشه روی آن. بام باغچه نیزدارای ساختاری مشابه است اما 1 - لایه محافظ زهکشی و 2 – بعضی از مواد آن متفاوت است
5 – محیط کشت رویشی : واسطه رویشی 80 میلیمتری از مواد پوششی دانه دانه ( گرانول ) رویشی بام را برای دریافت پوشش سدوم زمانی که جوانه سدوم روی آن پاشیده می شود و یا حصیر سدوم روی آن پهن می گردد آماده می سازد .
6 – لایه کاشت : معمولا لایه این خاک نازک کمتر از 15 سانتیمتر عمق دارد . گیاهان طبیعی که نیاز به مراقبت کمتر آبیاری کمتر دارند مانند چمن بوته و گونه های خزه برای کاشت مناسب می باشد . پوسته بام که امروزه بکار میرود از 40 سال پیش مرسوم بوده و هنوز اجرا می شود . این بامهامشابه همان بامها در تمام دنیا با موفقیت نصب گردیده و در شرایط آب و هوایی سخت آزمایش شده اند.

آبیاری و سیستم های آبیاری بام سبز
آبياري مصنوعی باغ از دو روش ممکن است تامين شود: روش دستي و روش اتوماتيک . روش اتوماتیک هم به دو صورت آنالوگ و دیجیتال انجام میشود که ممکن است یک ایستگاهه یا چند ایستگاهه باشد.در هر دو روش رطوبت لازم براي خاک و ريشه ها تامين ميشود .آب باران نيز براي تامين کردن آب مورد نياز استفاده ميشود .به هر طريقي که آبياري انجام شود ، آب مازاد بر رطوبت خاک از طريق لايه هاي تصفيه کننده آب و لايه زهکش ذخيره ميشود و تا دوره اي نسبتا طولاني آنرا از آبياري مجدد بي نياز مي سازد . از سوي ديگر هر گونه آب اضافي بر روي لايه ضد رطوبت ريخته و از طريق شيب بام به بيرون انتقال مي يابد .آب باران اضافي ميتواند پس از تصفيه شدن در مخازني ذخيره گردد و براي مثال در سيستم فلاش تانک سرويس ها آب آنها را تامين نمايد .لايه عايق بام ساخته شده از پلي پروپيلن فشرده از انتقال هر گونه رطوبت به سقف جلوگيري مي کند

 
آخرین ویرایش توسط مدیر:

M I N A

دستیار مدیر مهندسی معماری
کاربر ممتاز
[مقالات معماری منظر] بام سبز

[مقالات معماری منظر] بام سبز

طراحی معماری بام سبز

رویای زیبایی است.مخصوصا در این شهر پر از آلودگی و پر سر و صدا، داشتن چنین باغی و هر از چند گاهی پناه بردن به آن می تواند ثروتی بزرگ محسوب شود . اکنون تصور کنید می توانستیددر همین محل زندگیتان باغی را که وصفش کردیم در دسترستان داشته باشید و مالک آن باشید...
جالب است بدانید امروزه این کار براحتی امکان پذیر است .لابد می پرسید کجا و چگونه؟ به زودی خواهید دانست
با پیشرفت سریع تکنولوژی و بوجود آمدن مواد جدید میتوان بر روی بام هر خانه ، آپارتمان ، ویلا ، اداره، مدرسه، بیمارستان و هر ساختمان دیگری یک باغ زیبا با گیاهان کوچک وبزرگ ایجاد کرد.

به این ترتیب می توان ازفضای بلا استفاده روی بام که همیشه در معرض تابش آفتاب است ، با هزینه ای اندک برای ایجاد باغ استفاده کرد .این باغ ها در ساعات مختلف شبانه روز میتوانند مورد استفاده ساکنین قرار بگیرند.با توجه به اینکه ایجاد و احداث فضای سبز در شهرها به علت کمبود زمین و قیمت بالای آن ،بسیارهزینه بر و گران است و اکثر زمینها توسط ساختمانها و خیابان ها اشغال شده است،با تبدیل بام ساختمان به باغ، می توان طبیعت تسخیر شده توسط شهر را،به آن بازگرداند.در حدود 30 سال است که در کشورهای پیشرفته برای جلوگیری از اثرات مخرب آلودگی هوا،بطور بسیار جدی به مسئله ایجاد بامهای زندگی(بام های سبز)،توجه میشود.در 15 سال اخیر به علت کشف مواد ترکیبی جدید و ساده شدن مراحل ساخت باغ بر روی بام ،این کار به یک صنعت پر رونق بدل شده است . جالب است بدانید هر متر مربع فضای سبز، در سال حدود نیم کیلوگرم از آلودگی های معلق در هوا را گرفته و تصفیه می نماید .

مسکن یکی از مهمترین ساخته های بشر و برطرف کننده نیاز او به پناهگاه می باشد.اگر بتوان در شهرها علاوه بر رفع این نیاز ،به نیازهای دیگر او که نور خورشید - هوای پاکیزه و سلامت جسم و روان هستند ،توجه داشت،می توان بسیاری از مشکلات ناشی از زندگی شهری و دور بودن از طبیعت را از زندگی شهری زدود. گیاهان نقشی اساسی در تصفیه هوا و حفظ منابع و جلوگیری از سیلاب دارند .علاوه بر این آنها نقش انکار ناپذیری در آرامش بخشی به انسان و ارضای حس زیبایی شناسانه ایفا می کنند .آوردن گیاهان به بام یعنی ایجاد محیطی سبز، زیبا و نیمه عمومی (مشاع) برای ساکنین آن ساختمان .به این ترتیب کیفیت زندگی (یعنی احساس رضایت از محیط) بالا می رود.

تکنولوژی، راحتی و آسایش را با زندگی ماشینی به همراه آورده است . سوال اینجاست که چگونه میتوان نیازهای اصلی انسان، مثل پیوند با طبیعت را با استفاده از تکنولوژی برآورده کرد؟بامهای سبز یا (بامهای زندگی) راهی است که تکنولوژی به ما پیشنهاد می کند .اما چگونه می توان یک بام سبز داشت ؟این کار از نظر فنی بسیار ساده و صد در صد عملی است .

اکنون مشخصات بامهای سبز و شیوه احداث آن را بطور کلی و به اختصار برای شما توضیح خواهیم داد .یک بام سبز از گیاهان ،گلها و مسیرهای گردشی ایجاد شده است و به شما امکان گردش ،تماشا و نظاره باغ و پرورش گیاهان دلخواهتان را می دهد.

این باغ از 3 قسمت تشکیل شده است :


قسمت اول لایه های مورد نیاز برای حفظ آب در درون خود و جلوگیری از سرایت آن به عرشه بام است که شامل 3 لایه است.

قسمت دوم لایه محافظت کننده خاک است که از شسته شدن خاک در طول آبیاری جلوگیری می کند..

قسمت سوم خاک و گیاهان باغ است که بر روی لایه های قبلی قرار می گیرد .


روی بام سبز چه نوع گياهاني مي توان کاشت؟

اساساً دو نوع پوشش سبز بام وجود دارد:



  • پوشش گسترده (يا پراکنده)
  • پوشش متمرکز

پوشش گسترده (يا پراکنده)
:

کمترين نياز به نگهداري را دارند - نياز به آبياري ندارند- پوشيده از: خزه علف يا گیاهان خزنده.

پوشش خاک پراکنده- ارتفاع خاک mm150-50. اين نوع پوشش جايي کاربرد دارد که نياز به دسترسي نباشد. اين نوع پوشش حداقل وزن را اعمال مي کند و تقريباً روي هر بامي مي توانند نصب شوند. اين نوع پوشش همچنين در ساختارهاي صنعتي بسيار مناسب مي باشد. زيرا علاوه بر ايفاي نقش عايق رطوبت از جريان يافتن آب و تشکيل سيلاب جلوگيري مي کنند.

پوشش متمرکز:

ويژگيهاي آن:

آبياري منظم

نوع پوشش شامل: چمن با بوته هاي بلند و يا درختان مي باشد

پوشش خاک متمرکز ارتفاع خاک mm1500-150

در عمل هر نوع باغچه اي مي تواند با استفاده از پوشش متمرکز ساخته شود. از چمن گرفته تا آبنما، بوته هاي بلند، درختان جوان و ... نوع پوشش گياهي و اندازه نهايي آن عمق خاک موردنياز و روش آبياري را مشخص مي¬کند. روش نگهداري نيز وابسته به نوع گياه کاشته شده مي باشد.

انواع دیوار سبز(باغ عمودی)

دو گروه اصلی تقسیم دیوارهای سبز وجود دارد:1- نماهای سبز 2- دیوارهای اکسیژن ساز.

1- نماهای سبز:در این سیستم گیاه بر روی سطح نما حرکت می کند.در این سیستم گیاه رونده و یا پیچ در حالیکه ریشه در زمین دارد(در یک بستر خاکی) شروع به بالا رفتن از ساختمان می کند. اخیرا برای نمای سبز سازه ای حمایت کننده هم در نظر می گیرند.

2- دیوارهای اکسیژن ساز:خود به دو دسته سیستم های فعال و غیر فعال تقسیم می شوند:

الف.سیستم های فعال:
این سیستم ها جدید ترین نوع دیوارهای سبز می باشند.در این سیستم از هوای تولید شده توسط گیاهان در سیستم تهویه هوای ساختمان استفاده می شود.این دیوار ها بر مبنای علم تصفیه هوای بیولوژیکی با واسطه گیاهی بر مبنای تحقیقاتی که در بیمارستان واترلو انجام شده است،پایه ریزی شده است.دیوارهای سبز با فیلتر بیولوژیکی، ظرفیت تصفیه هوا را افزایش می دهند.پوششهای طبیعی موتورهای تصفیه کننده و پاک کننده هستند.و سیستم تهویه هوا با مکش از ریشه سیستم عمل می کند.

ب.دیوار سبز غیر فعال هیچ معنایی از حرکت هوا از ریشه ها به درون سیستم تهویه ساختمان ندارد.تاثیر سیستم غیر فعال بر روی کیفیت هوای ساختمان از نظر علمی جای سوالات زیادی دارد.بعضی از دیوار های سبز پشت شیشه محافظت می شوند تا نسبت به آنچه در دیوارهای غیر فعال رخ می دهد، جریان هوای قابل پیش بینی تری داشته باشند.در دیوار غیر فعال هیچ مکانیزمی برای گردش هوا وجود ندارد.در عوض آنها به صورت باز نگهداری می شوند تا بهبودی نسبی در گردش هوای آزاد تا آنجا که ممکن است، ایجاد کنند.

دیوارهای اکسیژن ساز، سازه ای مستقل دارند که جدا از نمای اصلی ساختمان و در فاصله ای نزدیک به آن قرار می گیرد و توسط ساختمان مهار می گردد.جزییات مختلفی برای طراحی این دیوار ها وجود دارد،که این جزییات بیشتر مربوط به چگونگی نگهداری گیاه بر روی دیوار و شکل قالب های نگهدارنده سیستم مربوط می گردد.در شکل زیر یک نمونه این دیوار ها واتصال آن به ساختمان را مشاهده می کنید.

دیوارهای سبز باعث کاهش دمای هوا می شوند،باعث ایزوله کردن دیوار می شوند و کاهش جذب انرژی خورشیدی و اشعات منعکسه از خیابان و ساختمانهای دیگر در شهر باعث می شود دمای مصالح تشکیل دهنده دیوار در این حالت از حالت طبیعی کمتر باشد و این تشعشع ثانویه در سطوح پوشیده شده با گیاه ذخیره می شوند.اگر چه این سطوح سبز در نتیجه فراتراوی،تنها در حدود 4-5 درجه یا کمی بیشتر دما را پایین می آورند.

دیوارهای سبز با سیستم گردش مجدد آب بکار روند.و به منظور کاهش آلودگی آب سنگین کاربرد داشته باشند که این کار را با جذب مواد مغذی غیر حلال در آب انجام می دهند.این مواد مغذی باکتریهای معدنی هستند که اجزای ارگانیک میکروسکوپی آنها را برای گیاهان آماده می کنند.


منبع : iranmemari.com
 
  • Like
واکنش ها: mpb
بالا